Ο Ελέφαντας στο δωμάτιο

H συζήτηση στο τηλεοπτικό στούντιο κυλούσε όπως συνήθως κυλούν οι πολιτικές συζητήσεις «εφ' όλης της ύλης», όπως συνηθίζουμε να λέμε. Το νέο πολιτικό σκηνικό με τη στασιμότητα του ΣΥΡΙΖΑ, η όξυνση του κλίματος, αλλά και η αρνητική αντιμετώπιση ορισμένων απεργιακών κινητοποιήσεων από την κοινή γνώμη, όπως στο Μετρό, που ταλαιπωρούν τους πολίτες και αντιστρατεύονται τις προσπάθειες για εξομάλυνση των συνθηκών στην οικονομία.
«Παραφωνία» ο αναλυτής των τάσεων στην κοινωνία που επέμενε στην ανάγκη συζήτησης επί της ουσίας επισημαίνοντας ταυτόχρονα την αντισυστημική, καθόλου ευκαταφρόνητη διάθεση που εκφράζεται στις δημοσκοπήσεις, η οποία συμπυκνώνεται -όπως είπε- σε τρεις λέξεις: θέλω το «δίκιο μου τώρα».
Αν το σκεφτεί κανείς είναι το ακριβώς αντίθετο από αυτό που λέει το «σύστημα» στους 1.500.000 ανέργους. Ολες οι προβλέψεις και οι πιο αισιόδοξες μιλάνε για διατήρηση της ανεργίας στα σημερινά επίπεδα του 28% και το 2014, ακόμα και αν αρχίσει να ανακάμπτει η οικονομία.
Πολιτικά τις επιπτώσεις δεν τις γνωρίζουμε. Μπορεί να σημαίνουν έκρηξη κοινωνική, μπορεί και όχι. Η κυβέρνηση, άλλωστε, ήδη στηρίζεται στα δύο τρίτα των πολιτών που με κάποιο τρόπο συνεχίζουν να τα βγάζουν πέρα και ελπίζουν ότι οι συνθήκες της ζωής τους θα βελτιωθούν, αν σταματήσει η ύφεση.
Οι άνεργοι, όμως; Μπορούμε να μεταφράσουμε σε ανθρώπινους όρους τι σημαίνει για μια οικογένεια που και οι δύο γονείς είναι άνεργοι, να συνεχίσουν έτσι για άλλον έναν χρόνο χωρίς την παραμικρή βοήθεια από το κράτος και με τις αποταμιεύσεις, αν υπήρχαν, προ πολλού εξαντλημένες; Και μέσα σ' αυτές τις κοντά 400.000 οικογένειες -τόσες υπολογίζεται ότι είναι- τις ξεχωριστές τραγωδίες από απρόβλεπτες καταστάσεις - μια βαριά αρρώστια, ένα παιδί που χρειάζεται βοήθεια;
Θέλουν το δίκιο τους τώρα! Και δεν χρειάζεται να είναι κανείς οικονομολόγος για να καταλάβει ότι μια στοιχειώδης κάλυψη των αναγκών τους κοστίζει - κοντά στα 2 δισεκατομμύρια το έχουν εκτιμήσει ειδικοί επιστήμονες. Ποσό που πρέπει να βρεθεί πέρα και πάνω από τα μέτρα. Και δεν υπάρχουν πολλοί τρόποι: είτε μέσα από φόρους είτε μέσα από πρόσθετες περικοπές.
Για τους άνεργους, βέβαια, δεν μιλάει κανείς. Ούτε οι συνδικαλιστές ούτε οι πολιτικοί. Να σημειωθεί, μάλιστα, ότι όποια κυβέρνηση κι αν είχαμε, με ή χωρίς Μνημόνιο, το πρόβλημα θα ήταν το ίδιο, γιατί ακόμα και σήμερα δεν έχουμε καλύψει το πρωτογενές έλλειμμα, εξακολουθούμε να ζούμε με τα δανεικά.
Στα χαρτιά, βέβαια, οι λύσεις είναι εύκολες. Χτυπάς τη φοροδιαφυγή, περιορίζεις τις σπατάλες, φορολογείς αν θέλεις και τον πλούτο. Στην πράξη καθεμία είναι ιδιαίτερα προβληματική, θέλει χρόνο και είναι αμφίβολο αν τα ποσά που μπορεί να εξοικονομήσει επαρκούν. Και οι άνεργοι θέλουν λύση εδώ και τώρα.
Εχει κάποιο κόμμα το πολιτικό θάρρος να μιλήσει γι' αυτούς; Και αν θέλουμε να είμαστε πιο ειλικρινείς με τους εαυτούς μας, αντέχει η ελληνική κοινωνία σήμερα, τα δύο τρίτα που επιβιώνουν άλλοι καλύτερα άλλοι λιγότερο καλά, να δείξει την αλληλεγγύη στο ένα τρίτο που απειλείται από τη φτώχεια; Ανάμεσά τους και πολλοί που απειλούνται από ακραία φτώχεια, όπως επισημαίνουν διεθνείς οργανισμοί.
Ερωτήματα που περιμένουν απαντήσεις. Επί της ουσίας, όμως, όχι υπεκφυγές. Γιατί εδώ έχουμε φτάσει, οι σκληροί αριστεροί να προτείνουν να αξιοποιήσουμε το ΔΝΤ για να χαλαρώσει τη λιτότητα η Ευρώπη και οι κεντροαριστεροί να ζητάνε να φύγει το ΔΝΤ για να μπει τέλος στη λιτότητα. Σοβαρότητα μηδέν!

ΕΘΝΟΣ 31/1/13

Πτυχία για κορνίζα

Aν ήμασταν ειλικρινείς με τους εαυτούς μας, την κρίση που περνάμε σήμερα θα την είχαμε δει αποτυπωμένη εδώ και πολλά χρόνια στα αποτελέσματα των εισαγωγικών εξετάσεων στα ΑΕΙ και τα ΤΕΙ. Γιατί σε ποια άλλη χώρα το να μπει κανείς στις σχολές της Αστυνομίας απαιτεί πολύ υψηλότερες ακαδημαϊκές επιδόσεις από τις περισσότερες σχολές του Πολυτεχνείου; Και με ποια λογική οι εισαγωγικές εξετάσεις για τις σχολές της Παιδαγωγικής, για σειρά ετών, ήταν οι πιο δύσκολες σχεδόν από όλες τις άλλες;
Και οι πιο εύκολες; Μα οι σχολές Τουριστικών Επαγγελμάτων, αυτές δηλαδή που σε προετοιμάζουν για την πιο δυναμική βιομηχανία της χώρας και σου δίνουν και τη δυνατότητα εργασίας στο εξωτερικό. Να αποφύγεις, δηλαδή, τις συνέπειες της κρίσης όπως το έχουν κάνει ήδη πολλοί νέοι που απασχολούνται σ' αυτόν τον κλάδο... Σιγά που θα σπουδάσουμε γκαρσόνια!
Εντάξει, εδώ χωράει μία από τις γνωστές κοινοτoπίες: φταίει το παραγωγικό μοντέλο της χώρας. Με άλλα λόγια μία χώρα η οποία, αντί να αναπτύσσει τις παραγωγικές της δυνατότητες, προετοιμάζει τους πολίτες της για δημοσίους υπαλλήλους.
Σε αυτό έχει συμβάλει μια γενικότερη απαξίωση του ιδιωτικού τομέα -το κέρδος είναι εξ ορισμού ύποπτο-, αλλά και μια απαξίωση των πτυχίων ως επαγγελματικού εφοδίου. Πτυχία για την ανεργία δεν λέμε;
Η εικόνα, όταν βλέπει κανείς τα στοιχεία -πάνω από 50% η ανεργία στους κάτω των 25 ετών-, είναι πράγματι μαύρη. Η αλήθεια, ωστόσο, είναι αρκετά διαφορετική. Γιατί τα ποσοστά αυτά αφορούν τους νέους που δεν φοιτούν σε καμιά σχολή - ΑΕΙ ή ΤΕΙ. Σε απόλυτα νούμερα οι νέοι άνεργοι στην Ελλάδα -περίπου 180.000- ως ποσοστό στον συνολικό πληθυσμό είναι περίπου ίδιοι με τους νέους ανέργους στην Αγγλία.
Το παράδοξο με αυτόν τον τρόπο υπολογισμού -και στην Ευρώπη υπάρχουν προτάσεις να τον αλλάξουν- είναι ότι αν για κάποιον λόγο περισσότεροι νέοι αποφασίσουν να πάνε σε σχολή, αυτό θα φανεί σαν άνοδος της ανεργίας!
Δικαιολογημένα ή όχι, το σίγουρο είναι ότι πολλοί νέοι αντιμετωπίζουν πια το πανεπιστήμιο μόνο ως ένα μέσο για να αποκτήσουν ένα χαρτί. Κι αυτό ξεκινάει από το σχολείο, το οποίο στην πράξη και στις δύο τελευταίες τάξεις του Λυκείου υποκαθίσταται από τα φροντιστήρια.
Δυστυχώς σε αυτό συμπλέουν και οι εκπαιδευτικοί. Κάποιοι ενεργητικά: δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι, σύμφωνα με την πρόσφατη έρευνα, οι εκπαιδευτικοί έρχονται τρίτοι, μετά τους γιατρούς και τους μηχανικούς, στη φοροδιαφυγή. Φυσικά από τα φροντιστήρια.
Αλλοι πάλι και μαζί και η συνδικαλιστική τους ηγεσία, παθητικά, αντιδρώντας ουσιαστικά σε κάθε αλλαγή. Οταν, για παράδειγμα, είχε συζητηθεί η δυνατότητα να εισαχθεί και σε ελληνικά σχολεία το Διεθνές Μπακαλορεά, η ΟΛΜΕ είχε αντιταχθεί σκληρά - ίσως γιατί φοβήθηκε τι θα «ψηφίσουν», με τις επιλογές τους, οι γονείς. Το αποτέλεσμα είναι ότι προσφέρεται μόνο στα ιδιωτικά σχολεία, προς δόξαν των ίσων ευκαιριών.
Ο σημερινός αλλά και διαχρονικός της στόχος είναι η αξιολόγηση. Η οποία κατ' αρχήν είναι αναξιόπιστη, ακόμα και όταν γίνεται από διεθνή προγράμματα όπως το PISA. Κυρίως όμως, όπως διεξοδικά αρθρογραφούν συνδικαλιστικά της στελέχη, αποτελεί το προοίμιο για την υποταγή του σχολείου στην αγορά.
Ο κύκλος θα μπορούσε να κλείσει εδώ. Παράγουμε άχρηστη γνώση, για άχρηστα πτυχία. Κυρίως, όμως, αντιστεκόμαστε στην αγορά!

ΕΘΝΟΣ 30/1/13

Μέρκελ ή Λαγκάρντ;

Πριν από μερικούς μήνες, ο Στίβεν Ράτνερ, μέλος της ομάδας δράσης για την αυτοκινητοβιομηχανία του προέδρου Ομπάμα, έγραψε μια καταιγιστική κριτική στους Φαϊνάνσιαλ Τάιμς για την οικονομική πολιτική της Ευρώπης. Οχι, δεν αφορούσε τη λιτότητα, αλλά τον μυωπικό τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζει την κρίση στην αυτοκινητοβιομηχανία.
Αυτό που υποστήριζε, με δυο λόγια, ήταν ότι χωρίς ακρωτηριασμό ο ασθενής δεν σώζεται. Στις ΗΠΑ, εξήγησε, με τη βοήθεια του κράτους το έκαναν χωρίς πολλή καθυστέρηση. Εκλεισαν μονάδες, απολύθηκαν εργαζόμενοι και σήμερα η βιομηχανία χαίρει άκρας υγείας, εμφανίζει κέρδη και αυξάνει πάλι την απασχόληση.
Στην Ευρώπη, αντίθετα, κάθε χώρα προσπαθεί όπως μπορεί να γλιτώσει θέσεις εργασίας, τα εργοστάσια λειτουργούν με λιγότερο από το 70% της δυναμικότητάς τους, τα χρέη συσσωρεύονται απειλώντας και τις τράπεζες και βέβαια στον ορίζοντα έρχονται και οι απολύσεις. Δεν γνωρίζω πώς χαρακτηρίζεται αυτή η πολιτική του προέδρου Ομπάμα, τον οποίο πλέον αγαπά και η δική μας Αριστερά. Είναι νεοφιλελεύθερη, λόγω των απολύσεων ή μήπως πρόκειται για ορθολογικό σοσιαλιστικό προγραμματισμό;
Το πώς θα την ονομάσουμε έχει μικρή σημασία. Αυτή η διαφορά οικονομικής κουλτούρας, ωστόσο, εξηγεί σε μεγάλο βαθμό γιατί στις ΗΠΑ ακολουθούν μια κεϊνσιανή πολιτική κατά της λιτότητας, ενώ, αντιθέτως, στην Ευρώπη κάθε προσπάθεια χαλάρωσης προσκρούει στην κ. Μέρκελ.
Τι λέει η Γερμανίδα καγκελάριος; Οτι το πρόβλημα της Ευρώπης είναι η απουσία ανταγωνιστικότητας και ότι πριν προχωρήσει η ενοποίηση και δημιουργήσουμε κοινό κουμπαρά για την αντιμετώπιση της κρίσης, θα πρέπει να προχωρήσουν οι μεταρρυθμίσεις.
Μεταξύ μας, δεν έχει τελείως άδικο. Εντάξει, οι μεταρρυθμίσεις μπορεί να γίνουν πολύ πιο εύκολα όταν η οικονομία αναπτύσσεται και όχι σε συνθήκες λιτότητας. Ομως, φοβάται ότι αν χαλαρώσει η πίεση, καμιά χώρα δεν θα ενδιαφερθεί για τις μεταρρυθμίσεις.
Δυστυχώς, η μπάλα πήρε πρώτη απ' όλους την Ελλάδα. Και έτσι μας επέβαλαν -οι Ευρωπαίοι- μια παράλογη και τιμωρητική λιτότητα, ζητώντας μας να εξοφλήσουμε τα δάνεια που πήραμε στο πρώτο Μνημόνιο μέσα σε μόλις μία τριετία και βάζοντας ένα επιτόκιο πάνω από τις αντοχές της οικονομίας.
Και αυτά τα έκανε η Ευρώπη, όχι το ΔΝΤ. Η Ευρώπη χρέωνε επιτόκιο 6%, ενώ το ΔΝΤ 3,8% και η Ευρώπη αντιτάχθηκε στο «κούρεμα» του χρέους που εκ των υστέρων μάθαμε ότι ζητούσε το ΔΝΤ από την πρώτη στιγμή. Το έκανε μάλιστα, με τον διοικητή της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Ζαν Κλοντ Τρισέ να επιμένει δημοσίως ότι τα μέτρα είναι αρκετά. Αυτός κι αν έπεσε έξω!
Προφανώς, δεν ξέρουμε τι θα είχε γίνει, αν δεν είχαν μεσολαβήσει όλα όσα «έκτακτα» συνέβησαν τα τελευταία χρόνια - οι παλινωδίες των Ευρωπαίων, η πολιτική αστάθεια στην Ελλάδα, οι απειλές του Grexit, η φυγή των καταθέσεων, η κοινωνική έκρηξη, ο πανικός των αγορών.
Εκείνο που έχει σημασία, ωστόσο, είναι να καταλάβουμε ότι το Μνημόνιο υλοποιεί ουσιαστικά μια ευρωπαϊκή στρατηγική που δεν πρόκειται να αλλάξει στις βασικές της κατευθύνσεις, όσο και αν μας ενοχλεί. Προφανώς θα γίνουν και άλλες διευκολύνσεις. Υπό την προϋπόθεση, ωστόσο, ότι η Ελλάδα θα συνεχίσει στον δρόμο των μεταρρυθμίσεων. Και το ΔΝΤ; Τον τελευταίο καιρό καλλιεργείται από ορισμένους η ψευδαίσθηση ότι αυτή η ευρωπαϊκή πολιτική με κάποιον μαγικό τρόπο θα αλλάξει, αν φύγει το ΔΝΤ -το οποίο έφερε ο κ. Σόιμπλε- και μείνουν οι «καλοί» Ευρωπαίοι. Σαν σύνθημα είναι «πιασάρικο». Ισχύει, όμως, απολύτως το? χτυπάνε το σαμάρι!

ΕΘΝΟΣ 20/1/13

Ο νόμος κερδίζει!

H πολιτική του «νόμος και τάξη», ή της αντιμετώπισης της ανομίας, αν προτιμάτε, αποδίδει. Ευτυχώς. Σε μια περίοδο κλιμακούμενης και καθοδηγούμενης έντασης θα ήταν πράγματι εξαιρετικά ανησυχητικό αν η πλειοψηφία της κοινής γνώμης επιδοκίμαζε τη βία. Η επίταξη των εργαζομένων στο μετρό, ωστόσο, όπως και μια σειρά κυβερνητικών πρωτοβουλιών των τελευταίων μηνών -η επιχείρηση της αστυνομίας στην ΑΣΟΕΕ, η άρση της κατάληψης στη χαλυβουργική και βέβαια οι επεμβάσεις της ΕΛ.ΑΣ. στα κατειλημμένα κτίρια της Αθήνας- έρχονται να διαλύσουν ακόμα έναν μύθο των τελευταίων χρόνων: ότι η εφαρμογή του νόμου, εκτός από το (δήθεν) πολιτικό κόστος είναι και επικίνδυνη, μπορεί να οδηγήσει σε ακόμα μεγαλύτερες παρανομίες.
Ε, λοιπόν, δεν έγινε τίποτα. Το μετρό, για παράδειγμα, επαναλειτούργησε μέσα σε λίγες ώρες προς ανακούφιση των χιλιάδων Αθηναίων που ταλαιπωρούνταν μέσα στη βροχή, χωρίς να ανοίξει μύτη. Εντάξει, ο πρόεδρος των εργαζομένων που μιλούσε για τανκς προσέφυγε στη Δικαιοσύνη, αλλά? μέχρι εκεί.
Το γνωρίζαμε βέβαια από παλιά. Τόσες και τόσες κινητοποιήσεις που προειδοποιούσαν για μακελειό, αν τολμήσει να επέμβει η Αστυνομία -από την κατάληψη του Πολυτεχνείου στη δεκαετία του '90 έως τις αγροτικές κινητοποιήσεις το '96- είχαν ξεφουσκώσει σε χρόνο-μηδέν. Τα τελευταία χρόνια όμως είχε επικρατήσει η αντίθετη άποψη. Ετσι όταν επί κυβερνήσεων ΠΑΣΟΚ είχε τεθεί ξανά το ζήτημα των καταλήψεων, η ιδέα της επέμβασης είχε απορριφθεί, διότι θα αποτελούσε -είπαν- αιτία πολέμου.
Αλλά και δημόσια υπουργοί είχαν υποστηρίξει τέτοιες απόψεις. Οταν το 2008 η Αθήνα καιγόταν επί ημέρες, ο κ. Παυλόπουλος είχε βρει να πει ότι τουλάχιστον δεν είχαμε νεκρό, προκειμένου να δικαιολογήσει την απουσία αποτελεσματικής αστυνομικής παρέμβασης. Χωρίς να κατανοεί ότι η παράταση της ανομίας ήταν που δημιουργούσε τον κίνδυνο νεκρών, όπως φάνηκε με τραγικά αποτελέσματα στην περίπτωση της Μαρφίν.
Ανάλογες δηλώσεις είχαν γίνει και επί ΠΑΣΟΚ από τον κ. Παπουτσή όταν και πάλι η αστυνομία ήταν θεατής είτε στην υπόθεση της Υπατίας με τους μετανάστες είτε στην Κερατέα.
Τις πολιτικές επιπτώσεις τις υπέστη κατεξοχήν το ΠΑΣΟΚ, καθώς η επέκταση της ανομίας είχε ως αποτέλεσμα να μην μπορούν οι βουλευτές του να κυκλοφορήσουν στον δρόμο χωρίς να υποστούν προπηλακισμούς.
Για την αντιπολίτευση βέβαια η στάση της κυβέρνησης δεν αποτελεί παρά ένα πολιτικό παιχνίδι που εντάσσεται στη «στρατηγική της έντασης» που ακολουθούν ο κ. Σαμαράς και το επιτελείο του Μαξίμου. Ασφαλώς οι πολιτικές σκοπιμότητες έχουν παίξει ρόλο. Εκείνο που δεν καταλαβαίνει, ωστόσο, ο ΣΥΡΙΖΑ είναι ότι για ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας η ακραία πόλωση που προωθείται είναι αποκρουστική. Κι ακόμα κι αν ορισμένοι δεν εγκρίνουν την κυβερνητική πολιτική, οι περισσότεροι κατανοούν ότι θα πρέπει να δοθεί μια ευκαιρία στη χώρα να ορθοποδήσει. Φαίνεται ωστόσο ότι μέσα στη ρητορική της έντασης το πρώτο θύμα είναι η κοινή λογική.
Οσο για τη ΔΗΜΑΡ, για ακόμα μία φορά βρέθηκε να προσπαθεί να πατήσει σε δύο βάρκες στο πλαίσιο μιας τακτικής που θέλει να κάνει διακριτή την πολιτική της ταυτότητα. Ακόμα κι αν καταφέρει να αποφύγει απρόβλεπτες καταστάσεις -μια κλιμακούμενη κριτική θα μπορούσε να ανατρέψει τις εσωτερικές ισορροπίες και να βρεθεί εκτός κυβέρνησης-, δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι ωφελείται από μια τέτοια στάση.
Οπως επεσήμαινε ιστορικό στέλεχός της, τώρα που βελτιώνεται το κλίμα για την κυβέρνηση, η ΔΗΜΑΡ παίρνει αποστάσεις. Ισως δεν είναι τυχαίο ότι, αντίθετα από τη ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ, παρουσιάζει στασιμότητα στις δημοσκοπήσεις!

ΕΘΝΟΣ 28/1/13

Η ανισότητα φέρνει δεινά...

Η ανισότητα σκοτώνει. Αυτό το ξέρουμε καιρό τώρα. Μετά μια εικοσαετία διαρκούς απελευθέρωσης των αγορών αρχίζει και γίνεται συνείδηση όλο και πιο πολλών ότι η ανισότητα βλάπτει σοβαρά και την οικονομία. Κι ότι πίσω από την κρίση δεν βρίσκονται μόνο οι τράπεζες, όσο η διαρκής συγκέντρωση του πλούτου στα χέρια λίγων και η δημιουργία ενός χρηματιστηριακού κεφαλαίου που δημιουργεί φούσκες.
Το πρόβλημα αφορά, δυστυχώς, και την Ελλάδα. Μετά μια δεκαετία, στη διάρκεια της οποίας υπήρξε σημαντική βελτίωση υπέρ των χαμηλόμισθων, η κρίση φαίνεται ότι μας ρίχνει πίσω κι αυξάνει ξανά τις κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες. Πέρα από τις ανέξοδες καταγγελίες ωστόσο, κανείς δεν προβληματίζεται για το πώς μπορεί πραγματικά να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα.
Να πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Στη διάσκεψη του Νταβός, που γίνεται αυτό το Σαββατοκύριακο, έχει προσκληθεί φέτος και ο πρόεδρος του διεθνούς συνδικάτου UNI -με 20 εκατομμύρια μέλη- ο οποίος σε μια φράση συνόψισε το πρόβλημα.
Εδώ στην Ελβετία, είπε, καθόσαστε σε βουνά νεκρού χρήματος. Δώστε αυξήσεις στους εργαζόμενους να αγοράσουν τα προϊόντα και να μπορέσουν να αξιοποιηθούν τα χρήματα.
Το πώς φτάσαμε σ΄ αυτά τα βουνά νεκρού χρήματος αποτελεί αντικείμενο συζήτησης μεταξύ των ειδικών. Ολοι σχεδόν όμως συμφωνούν σε δύο πραγματικά δεδομένα.
Πρώτον ότι την τελευταία εικοσαετία στις περισσότερες χώρες του ανεπτυγμένου κόσμου οι πλούσιοι έγιναν πλουσιότεροι και οι φτωχοί φτωχότεροι. Ενδεικτικά στις ΗΠΑ το 1% των πλουσιοτέρων το 2007 έφτασε να κατέχει το 18,3% του εθνικού εισοδήματος. Εφτασε δηλαδή ξανά εκεί που ήταν τη δεκαετία του 1920 πριν από την κρίση. Να σημειωθεί ότι την περίοδο της ευημερίας, στις δεκαετίες του ΄60 και του ΄70 είχε πέσει κάτω από το 10%!
Δεύτερον ότι η στασιμότητα στα εισοδήματα αντισταθμίστηκε στις περισσότερες χώρες από την αύξηση του δανεισμού των νοικοκυριών που τους επέτρεψε να κρατήσουν την κατανάλωση ψηλά. Αυτό δημιούργησε τη φούσκα των ακινήτων έως ότου οι αγορές άρχισαν να συνειδητοποιούν ότι είχαν δημιουργηθεί υπερβολικά χρέη και ξέσπασε η κρίση.
Το χρέος ήταν ιδιωτικό κι έτσι το βάρος της κρίσης έπεσε στις τράπεζες που σώθηκαν με κρατική παρέμβαση. Στην Ελλάδα τα πράγματα εξελίχθηκαν διαφορετικά. Δεν δανείστηκαν τα νοικοκυριά αλλά το κράτος το οποίο μέσα από τα ελλείμματα, κυρίως την τελευταία δεκαετία, κατάφερε να δημιουργεί θέσεις εργασίας (στο Δη­μόσιο κυρίως) αλλά και να χρηματοδοτεί αυξήσεις στους μισθούς και στις κοινωνικές παροχές.
Το αποτέλεσμα βέβαια ήταν ότι στην Ελλάδα δεν είχαμε αύξηση αλλά μείωση της ανισότητας. Η Ελλάδα ήταν μία από τις μόλις πέντε χώρες του ΟΟΣΑ όπου επιτεύχθηκε κάτι τέτοιο. Ισως δεν είναι τυχαίο ότι στις υπόλοιπες περιλαμβάνονται η Ισπανία, η Ιρλανδία και η Πορτογαλία.
Αυτά όμως έως το 2008. Εκτοτε η τάση έχει αντιστραφεί. Ετσι, σύμφωνα με τα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Υπηρεσίας, ενώ το 2010 το πλουσιότερο 20% των πολιτών ήταν 5,5 φορές πιο πλούσιοι από το 20% των πιο φτωχών, το 2011 έγιναν 6 φορές πιο πλούσιοι και το 2012, αν και δεν υπάρχουν ακόμη στοιχεία, είναι βέβαιο πως η κατάσταση χειροτέρεψε.
Οι λόγοι προφανείς: μείωση των μισθών, μείωση των συντάξεων, μείωση των κοινωνικών παροχών και βεβαίως εκτίναξη της ανεργίας.
Ομως αυτή είναι η στατική εικόνα. Πολύ πιο ενδιαφέρον έχει η προοπτική. Ξέρουμε, λοιπόν, ότι η κρίση αλλάζει το παραγωγικό μοντέλο και ότι η οικονομία θα πρέπει να γίνει πολύ πιο εξωστρεφής και ανταγωνιστική. Το Δημόσιο, όπως και αν εξελιχθούν τα πράγματα, δεν θα έχει χρήματα για προσλήψεις. Οι νέες θέσεις θα προκύψουν από τις επενδύσεις.
Αυτό βέβαια θα καθορίσει και τα δεδομένα στην αγορά εργασίας. Κι όπως και σε πολλές άλλες χώρες, η διάκριση μεταξύ των εργαζομένων θα είναι ανάμεσα σε όσους θα έχουν τα εφόδια για να καλύψουν τις θέσεις εργασίας που θα δημιουργηθούν στους νέους κλάδους και σε εκείνους που θα αναζητούν δουλειά στους παραδοσιακούς κλάδους χαμηλής τεχνολογίας και ανταγωνιστικότητας.
Το χειρότερο είναι ότι η ανισότητα έχει την τάση να αναπαράγεται μέσα από πολλά κανάλια, κυρίως ίσως μέσα από την πρόσβαση σε καλύτερη εκπαίδευση. Ετσι η ανεργία εισάγει έναν καινούργιο «ταξικό» διαχωρισμό στην ελληνική κοινωνία που θα απαιτήσει ενεργητικές πολιτικές παρέμβασης - πολιτικές που δεν υπάρχουν.
Αν αναλογιστούμε δε ότι όλα αυτά τα χρόνια χιλιάδες νέοι ήταν προσανατολισμένοι σε σχολές που θεωρούσαν ότι θα τους εξασφαλίσουν δουλειά στο Δημόσιο, μπορούμε να αναλογιστούμε το έγκλημα που έχει συντελεστεί και σε βάρος των νέων και σε βάρος της οικονομίας!

Η απληστία βλάπτει την ανάπτυξη


Η απληστία είναι καλή για την οικονομία. Αυτό ήταν το σύνθημα που κυριάρχησε στις ανεπτυγμένες οικονομίες την τελευταία εικοσαετία. Οχι πια. Κι ενώ όλοι οι οικονομολόγοι αναγνωρίζουν ότι λίγη ανισότητα είναι αναγκαία για την ανάπτυξη -ώστε να υπάρχουν κίνητρα-, σήμερα η τάση είναι να θεωρείται ότι η ανισότητα δεν μας οδήγησε απλώς στην κρίση, αλλά ταυτόχρονα εμποδίζει την ανάπτυξη.
Ακόμα και το ΔΝΤ φαίνεται ότι έχει προσχωρήσει σε αυτήν την άποψη. Ερευνα που έγινε από οικονομολόγους του Ταμείου έδειξε ότι μια μείωση της ανισότητας κατά 10% αυξάνει κατά 50% τη διάρκεια της αναπτυξιακής φάσης.

ΕΘΝΟΣ 27/1/13

Ο κακούργος πολλαπλασιαστής!

Μετά την Ιρλανδία και η Πορτογαλία βγήκε προχθές στις διεθνείς αγορές για να δανειστεί. Το έκανε μάλιστα με μεγάλη επιτυχία, με αποτέλεσμα να πέσουν τα σπρεντ και να δεχθεί προσφορές για πολύ περισσότερα χρήματα από όσα αρχικά ήθελε. Ναι, ο επιτυχημένος δανεισμός θεωρείται το πρώτο βήμα για την έξοδό της από το Μνημόνιο.
Η είδηση έχει ενδιαφέρον σε συνδυασμό με την έκθεση του ΔΝΤ για την Ελλάδα και την ομολογία του «λάθους» στον δημοσιονομικό πολλαπλασιαστή που βύθισε τη χώρα στην ύφεση. Γιατί, βέβαια, προκύπτει ότι το λάθος κοστίζει τόσο ακριβά στη χώρα μας, δεν εμποδίζει ωστόσο τις άλλες χώρες του Μνημονίου να προχωρούν και να βλέπουν ήδη την έξοδο από το τούνελ.
Θα πείτε εμείς δεν κοιτάμε μπροστά, αλλά πίσω ? και πώς να δούμε την έξοδο... Ανοίξαμε, λοιπόν, ξανά συζήτηση για τα στατιστικά στοιχεία του ελλείμματος στην προ Μνημονίου εποχή. Με τη βασική μάρτυρα της υπόθεσης μάλιστα να υποστηρίζει ότι το 2009 το έλλειμμα όχι μόνο δεν έφτασε το 15,8%, αλλά ήταν μόλις 3,9%. Εδώ μιλάμε για ελληνικό... Νόμπελ των οικονομικών.
Για χάρη του οποίου, βέβαια, μπορεί να ρισκάρουμε ακόμα μία κρίση με την Ευρώπη, χωρίς το παραμικρό κέρδος για τη χώρα. Και μάλιστα για ένα θέμα που εμείς πρώτοι ανακινήσαμε, καθώς οι ελληνικές κυβερνήσεις ήταν εκείνες που διαδοχικά κατήγγελλαν τις προηγούμενες για αλχημείες ? χωρίς τότε, βέβαια, να ασκηθεί κάποια δίωξη.
Παραλογισμός; Σίγουρα. Αλλά και κάτι ακόμα: συνεχιζόμενη άρνηση ενός μεγάλου μέρους της κοινωνίας να δει την πραγματικότητα, εμμονή σε θεωρίες συνωμοσίας με ύποπτη προέλευση, απουσία και στοιχειώδους συναίνεσης, ώστε να μπορέσουμε να προχωρήσουμε.
Η απεργία στο μετρό, για παράδειγμα, ασφαλώς είναι δικαίωμα των εργαζομένων. Οπως είναι δικαίωμα όλων να διαμαρτύρονται. Των αγροτών που βγάζουν τα τρακτέρ και ζητούν αφορολόγητο εισόδημα έως τις 40.000 ευρώ (!), των κατοίκων της Κερατέας και της Φυλής για τα σκουπίδια, ακόμα και των καθηγητών ? σε συμπαράσταση αυτοί των εργαζομένων στις συγκοινωνίες, ουσιαστικά δηλαδή με πολιτικά κίνητρα.
Ποιος δεν μπορεί να καταλάβει, όμως, ότι μια δημοκρατία στην οποία οι μισοί πολίτες αρνούνται να αποδεχθούν τις αποφάσεις, δεν μπορεί να προχωρήσει. Και δεν είναι μόνο οι οικονομικές παρενέργειες. Ποιος θα έρθει να επενδύσει σε συνθήκες τόσο μεγάλης αβεβαιότητας και έντασης;
Είναι εξίσου και οι πολιτικές επιπτώσεις. Γιατί αν συνεχίσουμε έτσι, είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα οδηγηθούμε σε αδιέξοδο και σε απρόβλεπτες καταστάσεις. Η αντιπολίτευση, άλλωστε, το λέει καθαρά και η παρουσία των βουλευτών της στις κινητοποιήσεις το υπογραμμίζει καθημερινά: στόχος των μαζικών κινητοποιήσεων πρέπει να είναι η ανατροπή της κυβέρνησης.
Ηταν σωστή, λοιπόν, η επίταξη; Αν τη δούμε ως μια κίνηση για να αποφευχθεί απλώς η ταλαιπωρία των πολιτών, μπορεί και όχι. Στην πραγματικότητα, ωστόσο, ήταν μια ενέργεια για τη διασφάλιση μιας στοιχειώδους ομαλότητας στην κοινωνική και οικονομική ζωή και μ' αυτήν την έννοια για την προστασία της δημοκρατίας.
Μια δημοκρατία που λειτουργεί με έκτακτα μέτρα. Εως πότε; Αν δεν ήταν η ευρωπαϊκή στήριξη και η διατήρηση της ευρωπαϊκής προοπτικής ως ενοποιητικό στοιχείο ενός σημαντικού μέρους της κοινωνίας, καμία κυβέρνηση δεν θα είχε αντέξει σε τέτοιες συνθήκες οιονεί εμφυλιοπολεμικής έντασης. Και τώρα πια θα είχαμε και τη δικαιολογία. Δεν φταίει το ζαβό το ριζικό μας, δεν φταίει το κεφάλι το κακό μας, φταίει ο κακούργος ο πολλαπλασιαστής!

ΕΘΝΟΣ 26/1/13

Και τώρα Αλέξης... Καραμανλής!

Πριν από μερικούς μήνες ο κ. Τσίπρας σε συνέντευξή του είχε επαναλάβει τη φράση του Κωνσταντίνου Καραμανλή ότι στην πολιτική υπάρχουν μερικά πράγματα που γίνονται, αλλά δεν λέγονται. Προχθές, στις ΗΠΑ, προχώρησε ένα ακόμα βήμα στην προσέγγισή του προς τον πατέρα της συντηρητικής παράταξης.
Οταν ρωτήθηκε τι υποδηλώνει το συστατικό «ριζοσπαστική» στο όνομα του ΣΥΡΙΖΑ, επισήμανε στους συνομιλητές του πως όλες οι λέξεις δεν έχουν την ίδια έννοια στην Ελλάδα και στις ΗΠΑ. Και τους υπενθύμισε ότι και ο Καραμανλής είχε ιδρύσει την ΕΡΕ, την Εθνική Ριζοσπαστική Ενωση. Τόσο απλά!
Δεν γνωρίζω αν και αυτό εμπίπτει στην «αυτονόητη αλλαγή ύφους» που επιβάλλει το περιβάλλον του διαλόγου - στην προκειμένη περίπτωση οι ερωτήσεις που του απηύθυναν Αμερικανοί συνομιλητές του στο Ινστιτούτο «Brookings» και οι απαντήσεις οι οποίες δεν έγιναν ευρύτερα γνωστές.
Σε άλλο σημείο, πάντως, ο κ. Τσίπρας υποσχέθηκε ότι αν σχηματίσει κυβέρνηση, τότε η Ελλάδα μέσα στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ενωσης αλλά και του ΝΑΤΟ θα συμβάλει όπως μπορεί στην εκτόνωση της έντασης στην περιοχή μας. Το ΝΑΤΟ, από το οποίο κατά τα άλλα στο πρόγραμμα του Ιουνίου προβλεπόταν η αποδέσμευση της χώρας! Οσο για την πολιτική συνεργασιών, ο κ. Τσίπρας, αφού αυτοανακηρύχθηκε κληρονόμος της δημοκρατικής παράταξης, εξέφρασε την πρόθεσή του να εκφράσει τη μεσαία τάξη και να συνομιλήσει με άλλες δυνάμεις του ευρύτερου δημοκρατικού και σοσιαλιστικού χώρου.
Κατά μια ειρωνεία της τύχης, την ίδια ημέρα ο στενός του συνεργάτης, κ. Ν. Βούτσης, σε συνέντευξή του μιλούσε για κυβέρνηση της Αριστεράς μαζί με το ΚΚΕ και την ΑΝΤΑΡΣΥΑ. Οχι, ο κ. Τσίπρας δεν είπε κουβέντα για συνεργασία με το Κομμουνιστικό Κόμμα στις ΗΠΑ. Αυτονόητη αλλαγή ύφους, προφανώς! Ισως το καλύτερο που είπε ο κ. Τσίπρας, ωστόσο, ήταν ότι με τους «φίλους μας και εταίρους» Γερμανούς θα πρέπει να βρούμε «από κοινού λύσεις» για τη δανειακή σύμβαση - αυτή που στην ομιλία του είπε ότι «δεν θα σκίσουμε».
Εντάξει, το γενικό συμπέρασμα που έχουν ήδη βγάλει τα μέσα ενημέρωσης -η αλλαγή εικόνας που επιχειρεί ο κ. Τσίπρας- δεν αλλάζει. Ωστόσο, όσο και αν το αρνούνται, το εύρος των αλλαγών υποδηλώνει μια προσπάθεια συνολικής επανατοποθέτησης του ΣΥΡΙΖΑ στον χώρο του ΠΑΣΟΚ και της σοσιαλδημοκρατίας.
Ολοι οι σχολιαστές, του γράφοντος περιλαμβανομένου, έχουν χαρακτηρίσει ως θετική αυτήν τη στροφή, καθώς, αν επιτύχει, θα επιτρέψει έναν διάλογο μεταξύ των κομμάτων σε πιο ρεαλιστική βάση. Ομως, η πολιτική δεν είναι θέατρο. Δεν αλλάζεις το έργο μόνο και μόνο επειδή δεν αρέσει στους θεατές.
Με αυτήΝ την έννοια δεν έχει μόνο σημασία το αν θα μπορέσει να επιβάλει τις αλλαγές στους κ. Λαφαζάνη και Διαμαντόπουλο. Εξίσου ή και πιο σημαντικό είναι το γιατί τις κάνει. Αν έχει καταλάβει, δηλαδή, πως η πολιτική που υπερασπιζόταν ήταν λάθος.
Γιατί ακόμα και αν συμφωνηθεί με τους Γερμανούς ένα γενναίο, τρίτο κούρεμα, όπως επιθυμούμε όλοι, για να μπορέσει να σταθεί η Ελλάδα στην Ευρωζώνη, θα πρέπει να γίνει ανταγωνιστική. Θα χρειαστούν με άλλα λόγια και η δημοσιονομική πειθαρχία, αλλά και οι μεταρρυθμίσεις.
Και επί αυτών, είναι αλήθεια, μίλησε ο κ. Τσίπρας. Αναφέρθηκε μάλιστα και στο σκανδιναβικό μοντέλο, στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, στις ξένες επενδύσεις, στη συνεργασία δημόσιου-ιδιωτικού τομέα - όσο πιο πολύ τον άκουγα τόσο μου θύμιζε τον Παπανδρέου. Οχι τον Ανδρέα, τον Γιώργο!

ΕΘΝΟΣ 25/1/13