Οι καθημερινές μάσκες του ΣΥΡΙΖΑ

Πολύ θα ήθελα να ξέρω πού τα βάζει όλα αυτά τα «καθημερινά πράγματα» στο σπίτι του ο κ. Σκουρλέτης του ΣΥΡΙΖΑ. Τα κοντάρια, τις αντιασφυξιογόνες μάσκες, τα εκατοντάδες άδεια μπουκάλια και βέβαια την αποθήκη με τα λαθραία. Να δείτε, θα έχει μεγάλο σπίτι. Για την καθημερινότητά του πάλι ούτε να το σκεφτώ δεν θέλω.
Και για να σοβαρευτούμε, τι είδους αντίδραση ήταν αυτή από τον ΣΥΡΙΖΑ; Τυχαία; Δεν το νομίζω. Γιατί στρατηγική του στα πανεπιστήμια δεν είναι η προστασία του ασύλου, αλλά η κατοχύρωση του άβατου, ώστε να μπορέσουν να συνεχίσουν ανενόχλητοι τους προπηλακισμούς εναντίον όσων θέλουν να εφαρμόσουν τον νέο νόμο για τα ΑΕΙ.
Λίγα εικοσιτετράωρα, βλέπετε, πριν από την επιχείρηση της Αστυνομίας στην ΑΣΟΕΕ είχε πραγματοποιηθεί μια άλλη επιχείρηση, αυτήν τη φορά από κουκουλοφόρους που χτύπησαν στο Πολυτεχνείο. Θύμα τους για ακόμα μία φορά η καθηγήτρια κ. Δανάη Διακουλάκη, εκλεγμένο μέλος του νέου Διοικητικού Συμβουλίου του Ιδρύματος. Μόνο που αυτήν τη φορά δεν περιορίστηκαν σε αποδοκιμασίες. Εισέβαλαν στο γραφείο της, την πέταξαν έξω και το κατέστρεψαν χύνοντας παντού μαύρες μπογιές.
Δεν θέλει πολλή σκέψη για να καταλάβει κανείς τι πρόκειται να ακολουθήσει. Οι δυνάμεις της αριστερής οπισθοδρόμησης δοκίμασαν κάθε τρόπο για να σταματήσουν τις εκλογές και απέτυχαν.
Ομως η έμπρακτη αποδοκιμασία αυτών των πρακτικών φαίνεται ότι δεν τους επηρεάζει. Στόχος τους τώρα θα είναι να εμποδίσουν με κάθε τρόπο τα συμβούλια να λειτουργήσουν.
Ηδη, καθηγητές που πρωτοστάτησαν στην εφαρμογή του νέου νόμου εκφράζουν την αγωνία ότι θα αποδειχθεί γράμμα κενό αν συνεχιστεί η σημερινή ασυδοσία των κουκουλοφόρων.
Πράγματι, μπορεί κανείς να φανταστεί πώς θα αντιδράσει για παράδειγμα κάποιος από τους επιφανείς ξένους καθηγητές -εκλεγμένο μέλος πια στο διοικητικό συμβούλιο- όταν θα βρεθεί αντιμέτωπος με τέτοιους τραμπουκισμούς; Οι άνθρωποι είναι ακαδημαϊκοί, συνηθισμένοι στις αυστηρές διαδικασίες και την πειθαρχία των κορυφαίων πανεπιστημιακών ιδρυμάτων από τα οποία προέρχονται, μαθημένοι σε ένα κλίμα διαλόγου και πολιτισμού. Δεν είναι ούτε πολιτικοί ούτε αστυνόμοι. Πόσο θα αντέξουν;
Εδώ οι δικοί μας, όσοι τουλάχιστον έχουν την εντιμότητα και τον νου να βλέπουν τι συμβαίνει, έχουν σιωπήσει. Κι όταν τους ρωτήσεις μιλούν ευθέως για το κλίμα φόβου που επικρατεί - ότι θα βρεθούν να προπηλακίζονται και να διαβάλλονται από τον κάθε τυχάρπαστο με την ανοχή των συναδέλφων τους, που δεν θέλουν να εκτεθούν.
Αν κάπου ισχύει η έννοια της σιωπηλής πλειοψηφίας, είναι στα πανεπιστήμια. Αποδείχθηκε με τον πιο πανηγυρικό τρόπο στις εκλογές. Αλλά δεν αρκεί. Γιατί όλα αυτά τα χρόνια έχει αποδειχθεί ότι και οι πιο αυτονόητες αλλαγές δεν προχωρούν εξαιτίας των αντιδράσεων της μειοψηφίας.
Φτάσαμε να γίνεται κατάληψη στο όνομα της «αυτοτέλειας» της φοιτητικής εστίας -Κύριος οίδε πού το βρήκαν αυτό πάλι- με αίτημα να παραμένουν τρόφιμοι για πέντε χρόνια, ανεξαρτήτως εισοδηματικών κριτηρίων και ακαδημαϊκών επιδόσεων. Σε λίγο θα ζητήσουν και προστασία εμπορικής στέγης. Τι θα γίνει λοιπόν; Ολοι αναγνωρίζουν ότι στο σημείο που φτάσαμε άλλη λύση από την εφαρμογή του νόμου δεν υπάρχει. Ομως αυτό προϋποθέτει αποφασιστικότητα και κυρίως αξιοποίηση των δυνατοτήτων που δίνει για την προστασία της ακαδημαϊκής ομαλότητας.
Η παρέμβαση της Αστυνομίας, έστω και για το λαθρεμπόριο, ήταν ένα θετικό σημάδι. Οπως και η δήλωση του κ. Σταυρακάκη, προέδρου της ΠΟΣΔΕΠ -του συλλόγου των καθηγητών-, που επισήμανε ότι δεν μπορεί να συνεχιστεί το καθεστώς της αυθαιρεσίας. Να το πάρουμε απόφαση λοιπόν. Και να κατοχυρωθούν με κάθε τρόπο η νομιμότητα και η ασφάλεια και στα πανεπιστήμια!

ΕΘΝΟΣ 4/1/13

Το ΠΑΣΟΚ στη δίνη της λίστας

Διαμαρτύρεται το ΠΑΣΟΚ διότι διαβλέπει, λέει, πρόθεση να το πλήξουν πίσω από τον θόρυβο για τη λίστα Λαγκάρντ. Και έχει δίκιο. Είναι εμφανής η προσπάθεια του ΣΥΡΙΖΑ να ανοίξει τον κύκλο των εμπλεκομένων ελπίζοντας σε κομματικά οφέλη. Δοκιμασμένη τακτική. Πόσα και πόσα δεν έχει κάνει μόνο του, ωστόσο, το ΠΑΣΟΚ για να πλήξει τον εαυτό του όλα αυτά τα χρόνια;
Από τον κ. Α. Τσοχατζόπουλο και τον κ. Τ. Μαντέλη έως τις κρυφές χρηματοδοτήσεις από τη Siemens, την ξεχασμένη λίστα Λαγκάρντ και την αλλοίωσή της, το άλλοτε κραταιό κόμμα της Kεντροαριστεράς μοιάζει να επιβεβαιώνει τον Αγγλο ιστορικό Νάιαλ Φέργκιουσον που υποστηρίζει ότι οι πολιτικοί θεσμοί με την πάροδο του χρόνου έχουν την τάση να εκφυλίζονται. Εμείς θα λέγαμε ότι η εξουσία διαφθείρει.
Ακόμα χειρότερα, το ΠΑΣΟΚ μοιάζει σήμερα εγκλωβισμένο και ανίκανο να αντιδράσει, ένα όχημα χωρίς φρένα αφημένο στον κατήφορο. Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι είναι άτυχο γιατί συμμετέχει στην κυβέρνηση και έτσι δεν μπορεί να απαλλαγεί από τον «κυβερνητισμό», από τον οποίο υποτίθεται ότι πάσχει. Φυσικά, δεν είναι καθόλου έτσι.
Κατ' αρχάς γιατί εκτός κυβερνήσεως, απαλλαγμένο από τις ευθύνες, είναι εξαιρετικά πιθανό ότι θα υπέκυπτε στη γοητεία της δημαγωγίας και στην αυταπάτη της αναβίωσης του «όλου ΠΑΣΟΚ». Θα γινόταν έτσι πολύ γρήγορα ένας «ΣΥΡΙΖΑ 2», με έναν ευρωπαϊκό φερετζέ ίσως, καταδικασμένο στην καλύτερη περίπτωση να προσφέρει κεντροαριστερό άλλοθι στον κ. Τσίπρα. Το πιθανότερο είναι ότι θα εκμετρούσε το ζην.
Οχι ότι τώρα έχει ξεφύγει από τον κίνδυνο. Η κυβερνητική του θητεία έχει αποδειχθεί τουλάχιστον προβληματική. Στις σημερινές συνθήκες η συνεργασία με τη Νέα Δημοκρατία ήταν απόφαση ευθύνης που πιστώνεται στον κ. Βενιζέλο. Τι συνεισέφερε, ωστόσο, το ΠΑΣΟΚ στην κυβέρνηση; Πώς έδωσε το δικό του στίγμα;
Μέχρι στιγμής μπορεί να υπερηφανεύεται για μια αρχική συμφωνία που πετάχτηκε στο καλάθι των αχρήστων καθώς εξαρχής ήταν εξωπραγματική. Αλλά και για την απαίτησή του να βρεθούν «ισοδύναμα» μέτρα 2 δισεκατομμυρίων -από τα 18 δισ. που είχε «βρει» ο κ. Σαμαράς προεκλογικά- που είχαν ακριβώς την ίδια τύχη.
Εδειξε έτσι μια ασυγχώρητη έλλειψη σοβαρότητας, καθώς λίγους μόλις μήνες πριν, με τον αρχηγό του υπουργό των Οικονομικών, δεν έβρισκε μέτρα 350 εκατομμυρίων - όχι 2 δισ.! Και βέβαια κατάφερε να κάνει πια τον κ. Α. Σαμαρά τον αξιόπιστο συνομιλητή της Ευρώπης, μένοντας το ίδιο στο περιθώριο.
Ακόμα και τον κ. Γ. Στουρνάρα, τον πιο αξιόπιστο ίσως υπουργό της κυβέρνησης, συνεργάτη του κ. Σημίτη και με κεντροαριστερές καταβολές, κατάφερε να τον «χαρίσει» στον κ. Σαμαρά εξαιτίας μιας ακατανόητης προσωπικής έχθρας του κ. Βενιζέλου.
Κατά τα άλλα, συμμετέχει κανονικά στην τρικομματική μοιρασιά χωρίς να έχει καν την ετοιμότητα να θέσει θέματα αξιοκρατίας που θα του επέτρεπαν να διαφοροποιηθεί από την παλαιοκομματική νοοτροπία που εξακολουθεί να βασιλεύει στη Νέα Δημοκρατία.
Θα μπορέσει να τα ανατρέψει όλα αυτά στο επικείμενο συνέδριο; Αμφίβολο. Ετσι κι αλλιώς η συγκυρία δεν είναι καθόλου ευνοϊκή. Το 2013 θα είναι εξαιρετικά δύσκολο και η υλοποίηση των μέτρων θα συνεχίσει να έχει πολιτικό κόστος.
Από την άλλη πλευρά, μέχρι στιγμής δεν έχουμε δει κάποια σοβαρή πρωτοβουλία. Μόνο λόγια. Και δεν είναι μόνο τα νέα πρόσωπα, οι τριαντάρηδες, που λείπουν. Το ΠΑΣΟΚ είχε ένα αξιόλογο μεταρρυθμιστικό έργο, το οποίο ουσιαστικά έχει απεμπολήσει. Και αντί να επεξεργαστεί ένα σχέδιο πολιτικής με υλοποιήσιμες προτάσεις που θα του επιτρέψουν να παρεμβαίνει ενεργητικά, αναλώνεται σε επιμέρους ρυθμίσεις άδηλης συχνά σκοπιμότητας που την επομένη έχουν ξεχαστεί.
Ετσι, όμως, δεν πρόκειται να ανακάμψει!

ΕΘΝΟΣ 3/1/13

Αίσιο και ευτυχές;

Θα είναι καλύτερο το 2013 από το 2012; Μπορούμε να είμαστε έστω και λίγο αισιόδοξοι για τη νέα χρονιά; Να μια τυπική ερώτηση των τηλεοπτικών τραπεζιών που στην πραγματικότητα κανείς δεν μπορεί να απαντήσει. Να είναι αισιόδοξος ποιος και γιατί;
Πάρτε για παράδειγμα έναν άνεργο. Για ποιον λόγο να είναι αισιόδοξος; Η ύφεση, έστω και με μικρότερη ένταση, θα συνεχιστεί και η ανεργία αν δεν ανέβει σίγουρα δεν πρόκειται να μειωθεί.
Αισιόδοξος γιατί λοιπόν; Μήπως γιατί ενισχύθηκε η διεθνής αξιοπιστία της χώρας και θα προχωρήσουν οι ιδιωτικοποιήσεις; 'Η επειδή επιτέλους αυτήν τη χρονιά θα μηδενιστεί το πρωτογενές έλλειμμα και θα μπορούμε να προσβλέπουμε στην αποκλιμάκωση του χρέους;
Σημαντικά και τα δύο, χωρίς αμφιβολία, και απαραίτητα για να έρθει η ανάκαμψη. Μακρινά όμως και τελικά ίσως αδιάφορα για τους πολίτες που σήμερα δεν μπορούν να τα βγάλουν πέρα και έχουν προ πολλού ξεπεράσει τα όρια της αντοχής τους.
Πολλοί επιχείρησαν να αντλήσουν αισιοδοξία από το ότι το 2012 για πρώτη φορά ως κοινωνία συνειδητοποιήσαμε, λένε, την πραγματική μας κατάσταση, ότι δηλαδή για να αντιμετωπίσουμε την κρίση θα χρειαστούν ριζοσπαστικές αλλαγές σε βάθος χρόνου και ότι η επιστροφή στο χθες δεν αποτελεί λύση.
Ισως και να είναι έτσι. Παραμένουμε ωστόσο μια κοινωνία διχασμένη, με επικίνδυνη ανοχή στη βία, φιλοευρωπαϊκή αλλά και με μαχητικές αντιστάσεις σε κάθε μεταρρύθμιση, οργισμένη και επιρρεπής σε κάθε είδους δημαγωγική απλούστευση είτε από την άκρα Δεξιά είτε από την άκρα Αριστερά.
Αλλοι πάλι είδαν ως σημάδι ουσιαστικής αλλαγής της στάσης μας απέναντι στους συνανθρώπους μας -τελικά δηλαδή και της στάσης μας απέναντι στη ζωή- τις συγκινητικές πράγματι εκδηλώσεις αλληλεγγύης και μάλιστα όχι μόνο την περίοδο των Χριστουγέννων. Η κρίση μοιάζει να έχει δημιουργήσει ένα κίνημα συμπαράστασης σε όσους έχουν ανάγκη που όμοιό του δεν είχαμε ξαναδεί.
Και έτσι είναι. Για ποια αλληλεγγύη μπορούμε να μιλάμε όμως ως κοινωνία όταν πάνω από ένα εκατομμύριο άνεργοι δεν παίρνουν κανένα επίδομα και όταν υπάρχουν 400.000 οικογένειες στις οποίες και οι δυο γονείς είναι άνεργοι χωρίς την παραμικρή πρόβλεψη για την επιβίωσή τους; Οταν το 25% των πολιτών βρίσκονται πια κάτω από το όριο της φτώχειας;
Το χειρότερο μάλιστα είναι ότι σε όλη τη διάρκεια αυτής της διετίας για τα θέματα αυτά, για το πώς θα αντιμετωπίσουμε τη φτώχεια και τον αποκλεισμό, πώς θα βρούμε πόρους για όσους έχουν ανάγκη και πώς θα γίνει πιο αποτελεσματική -βλέπε λιγότερο διεφθαρμένη- η κοινωνική πολιτική, ούτε που συζητήσαμε.
Ανάμεσα στο Μνημόνιο και το Αντιμνημόνιο, στη δραχμή ή στο ευρώ, στον θείο από την Κίνα και τη Ρωσία και βέβαια στην ΑΟΖ και στο αέριο, δεν βρέθηκε χρόνος να συζητηθούν και να δοθούν λύσεις στα πραγματικά κρίσιμα ζητήματα πολιτικής που (θα έπρεπε να) μας απασχολούν!
Γιατί λοιπόν να είμαστε αισιόδοξοι για το 2013; Ισως ο πιο σημαντικός λόγος να είναι η ωριμότητα που έχει δείξει μέχρι σήμερα η ελληνική κοινωνία. Παρά τις λοιδορίες της «Μπιλντ» και των μιας χρήσης ευρωπαϊστών, αναρωτιέμαι αν θα υπήρχε άλλη ευρωπαϊκή κοινωνία που θα είχε αντέξει τέτοια δοκιμασία -μείωση για παράδειγμα 20% στο ΑΕΠ που αντιστοιχεί μόνο σε συνθήκες πολέμου- και θα διατηρούσε τη συνοχή της!
Σε αυτούς τους πολίτες τα κόμματα χρωστάνε όχι ενέσεις τεχνητής αισιοδοξίας αλλά ειλικρίνεια. Θα εκπλαγούν με την ανταπόκριση που θα βρουν. Καλή μας χρονιά?

ΕΘΝΟΣ 2/1/12

Τα καυτά κενά της λίστας!

Ο πρώην υπουργός των Οικονομικών κ. Γ. Παπακωνσταντίνου υποστήριξε σε δηλώσεις του ότι δεν αλλοίωσε αυτός τη λίστα και έχει πέσει θύμα σκευωρίας. Θα εκπλαγεί ίσως πόσοι πολλοί θέλουν να τον πιστέψουν - και όχι μόνο όσοι συμφωνούν μαζί του πολιτικά. Γιατί είναι μεγάλη προσβολή για όλους μας και για τη χώρα, αυτός που αποφάσιζε για τις περικοπές στις συντάξεις των 1.000 ευρώ να εξαιρούσε τους συγγενείς του.
Για να γίνει πιστευτή η εκδοχή του ωστόσο θα πρέπει να απαντήσει στα πολύ σοβαρά ερωτήματα που γεννά η συμπεριφορά του. Πρώτα και κύρια ο τρόπος που υποδέχθηκε τα ηλεκτρονικά αρχεία ...τη λίστα δηλαδή... όσο ήταν υπουργός.
Είναι προφανές ότι δεν υποτίμησε τη σημασία της. Πρώτον, γιατί ο ίδιος μας είπε ότι τη θεώρησε τόσο σημαντική που δεν την εμπιστεύθηκε στο ΣΔΟΕ και, δεύτερον, γιατί μάθαμε ότι συγκάλεσε ειδική σύσκεψη με τη συμμετοχή και του νομικού συμβούλου του υπουργείου για να διερευνηθεί αν τα στοιχεία ήταν αξιοποιήσιμα. Η απάντηση ήταν καταφατική.
Ενώ τη θεώρησε ωστόσο τόσο σημαντική, την έδωσε ...σε ποιον άραγε;... για να την αντιγράψουν. Αυτό προφανώς έγινε για δύο λόγους. Πρώτον, για να την επεξεργαστούν ... ζήτησα να μου δώσουν τους 20 πιο μεγάλους καταθέτες, είπε ο υπουργός. Ποιος την επεξεργάστηκε λοιπόν και τι βρήκε;
Ο δεύτερος λόγος της αντιγραφής και ο πιο προφανής θα ήταν για να μη χαθούν τα στοιχεία. Αν είναι έτσι όμως, τότε ο ισχυρισμός ότι χάθηκε το πρωτότυπο CD, το οποίο μάλιστα δεν θυμάται σε ποιον το έδωσε ...ούτε προφανώς κανείς στο γραφείο του θυμάται να το πήρε ..., είναι απολύτως παράλογος.
Ο κ. Παπακωνσταντίνου είπε χθες στο «Εθνος» ότι θα ήταν τελείως παράλογο τότε να είχε αφαιρέσει τρία ονόματα συγγενών του. Εξίσου παράλογο θα ήταν να είχε αφαιρέσει μόνο αυτά και όχι και κάποια ακόμα για να «ξεκαρφωθεί».
Ετσι είναι. Ομως τη λίστα ...πιο σωστά: το αντίγραφο... την παρέδωσε στον κ. Διώτη ύστερα από μήνες, όταν το θέμα προφανώς είχε ξεχαστεί. Αν τότε το ΣΔΟΕ είχε κάνει τη δουλειά του, το θέμα δεν θα είχε ανακύψει ποτέ. Απλώς κάποιοι καταθέτες θα είχαν πληρώσει πρόστιμο κι ούτε γάτα ούτε ζημιά. Το θέμα αποκαλύφθηκε επειδή δημιουργήθηκε πολιτικό πρόβλημα.
Και κάτι ακόμα. Ηξερε ότι είχε μια καυτή λίστα στα χέρια του. Είναι δυνατόν να μην κοίταξε τα ονόματα ... μπορεί να ήταν στο κάτω κάτω πολιτικοί μέσα στους καταθέτες, του ΠΑΣΟΚ, της ΝΔ ή του ΣΥΡΙΖΑ. Και τα εμπιστεύθηκε σε κάποιους συνεργάτες του χωρίς κανέναν έλεγχο; Παράλογο.
Οπερ έδει δείξαι, λοιπόν; Οχι ακριβώς. Γιατί είναι φανερό ότι στην υπόθεση υπάρχει άλλος ένας παίκτης που είχε αντίγραφο ...ή το πρωτότυπο;... της λίστας και έχει και προσωπική ή πολιτική ατζέντα. Είναι αυτός που σύμφωνα με όσα κυκλοφορούν στη δημοσιογραφική πιάτσα την προσέφερε σε δημοσιογράφους και τελικά τη διέρρευσε. Γιατί το έκανε; Λογικά αυτός δεν μπορεί να είναι ο κ. Βενιζέλος. Πρώτον, γιατί πολιτικά έκανε ένα μεγάλο δώρο στα αντίπαλα κόμματα. Δεύτερον, γιατί αν κάποιος στο ΣΔΟΕ είχε κρατήσει αντίγραφο ...όπως και μάλλον έγινε... θα φαινόταν αμέσως ότι αυτός είχε κάνει τη λαθροχειρία.
Μένει λοιπόν κάποιο στέλεχος στο ΣΔΟΕ, το οποίο θα έκανε την αλλοίωση κάποια στιγμή μέσα στο 2011. Σε αυτή την περίπτωση το κίνητρο δεν μπορεί παρά να ήταν πολιτικό και μόνο.
Μοιάζει σατανικό; Μάλλον. Ωστόσο ξέρουμε με τη λίστα τι πολιτικά παιχνίδια παίχτηκαν κυρίως σε βάρος της οικογένειας Παπανδρέου. Και το μόνο που μπορεί να μας διαφωτίσει πραγματικά είναι μια αστυνομική έρευνα σε βάθος. Τίποτα λιγότερο!

ΕΘΝΟΣ 31/12/12

Γιατί η Ιρλανδία μας έβαλε τα γυαλιά

Τον Οκτώβριο του 2012 το ΔΝΤ έκανε μια εντυπωσιακή ομολογία. Κάναμε λάθος, είπαν. Υποτιμήσαμε τις επιπτώσεις της λιτότητας στην οικονομία, με αποτέλεσμα να έχουμε μεγαλύτερη ύφεση από αυτήν που περιμέναμε. Σιγά την αποκάλυψη, θα πείτε. Ας μας είχαν ρωτήσει στην Ελλάδα να τους το είχαμε πει. Είναι όμως έτσι τα πράγματα ή μήπως εμείς τους... παρασύραμε;
Η αλήθεια είναι ότι κανείς δεν το πολυέψαξε. Την επόμενη μέρα σε ολόκληρο τον κόσμο τα σχόλια για τον «Διεθνή Νομισματικό Τρομοκράτη» ήταν καταιγιστικά. Τι καλύτερο για τα μέσα ενημέρωσης από τον ίδιο τον κατ' εξοχήν «κακό» να ομολογεί το έγκλημά του; Μοναδική εξαίρεση ένα μικρό σχόλιο στους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» όπου επισήμαιναν ότι το συμπέρασμα αυτό στηρίζεται ουσιαστικά σε δύο χώρες - ναι, η μία ήταν η Ελλάδα. Και πάλι όμως δεν έδωσαν πολλή σημασία, τουλάχιστον στα μέσα ενημέρωσης.
Εξαίρεση ένας Ιρλανδός οικονομολόγος που διάβασε ότι θύμα της λανθασμένης πολιτικής του ΔΝΤ ήταν και η χώρα του. Πήρε τα στοιχεία του ΔΝΤ -στο πλαίσιο το σχετικό γράφημα- τα ανέλυσε και ανακάλυψε ότι οι υπολογισμοί της τρόικας είχαν πέσει έξω κατά 0,1% - στην πραγματικότητα, δηλαδή, ήταν εντυπωσιακά ακριβείς δεδομένου ότι τα οικονομικά δεν είναι μια φυσική επιστήμη.
Στο ίδιο γράφημα φαίνεται ότι εκεί που πραγματικά έχει πέσει έξω η τρόικα -σε ό,τι αφορά την ύφεση- είναι στην Ελλάδα. Δεδομένου ότι η φιλοσοφία των παρεμβάσεων ήταν η ίδια, έχει τεράστια σημασία να καταλάβουμε γιατί η συνταγή που αποδίδει άριστα στην Ιρλανδία και (λιγότερο) καλά στην Πορτογαλία αποδείχθηκε τόσο καταστροφική στην Ελλάδα.
Στο κλίμα του ανορθολογισμού που επικρατεί στον δημόσιο διάλογο ουδείς βέβαια ασχολήθηκε και επιστημονικά τεκμηριωμένη άποψη δεν υπάρχει. Μπορούμε, ωστόσο, να εντοπίσουμε μια σειρά από παράγοντες ελληνικής αποκλειστικότητας.
Πρώτον, κυβέρνηση περιορισμένης ευθύνης. Η οποία ανέλαβε μεν το τεράστιο πολιτικό κόστος του Μνημονίου, χωρίς ωστόσο να έχει δικό της σχέδιο, προχωρώντας σε περικοπές των πάντων, ακόμα και των επενδύσεων και κυρίως χωρίς να πιστεύει στις μεταρρυθμίσεις. Ετσι προσποιούνταν ότι συμφωνούσε, πολλοί υπουργοί ωστόσο υπονόμευαν τις αλλαγές, με αποτέλεσμα τεράστιες καθυστερήσεις και μείζον ζήτημα αξιοπιστίας της χώρας απέναντι στους Ευρωπαίους.
Δεύτερον, αντιπολίτευση ανύπαρκτης ευθύνης. Και αν από την Αριστερά δεν περιμέναμε κάτι διαφορετικό, η στάση του κ. Σαμαρά (μέχρι τις εκλογές του Ιουνίου) υποδαύλισε τις κοινωνικές συγκρούσεις και βοήθησε στο να δημιουργηθεί κλίμα πρωτοφανούς οξύτητας, ανασφάλειας και αμφιβολίας για την επιτυχία του Μνημονίου. Τα 80 δισεκατομμύρια των καταθέσεων που διέρρευσαν στο εξωτερικό εξηγούν σε σημαντικό βαθμό τη μεγαλύτερη ύφεση.
Τρίτον, Ευρώπη περιορισμένης ευθύνης. Οταν ανέκυψε το ζήτημα του ελληνικού χρέους, η Ευρώπη καθυστέρησε δραματικά να πάρει αποφάσεις και το έκανε λίγο λίγο, επιτείνοντας την αβεβαιότητα και κάνοντας αναγκαία όλο και πιο σκληρά μέτρα. Η Ιρλανδία και η Πορτογαλία που ακολούθησαν βρήκαν κατά κάποιο τρόπο τον δρόμο ανοικτό.
Τέταρτον, Σόιμπλε περιορισμένης ευθύνης. Ο Γερμανός υπουργός των Οικονομικών ως πρόσφατα πίστευε ότι η Ελλάδα δεν θα τα καταφέρει. Ετσι όχι μόνο συνέβαλε καθοριστικά στην επιβολή τιμωρητικής λιτότητας (έτσι ώστε να φύγουμε μόνοι μας), αλλά με δηλώσεις και διαρροές συντηρούσε την αβεβαιότητα για τη θέση της Ελλάδας στο ευρώ με καταστροφικές συνέπειες.
Πέμπτον, επιχειρηματίες (και αγορά) περιορισμένης ευθύνης, με αποτέλεσμα αντί για μείωση των τιμών να έχουμε αύξηση. Στην πραγματικότητα μόλις τώρα έχουμε πραγματική αποκλιμάκωση του πληθωρισμού. Ενδεικτικά την τριετία 2009-2011 στην Ιρλανδία οι τιμές μειώθηκαν κατά 3,5%, ενώ στην Ελλάδα αυξήθηκαν κατά 9%!
Εκτον, συνδικαλιστές περιορισμένης ευθύνης. Παρότι ο αριθμός των απεργιών δεν ήταν μεγάλος, η ένταση που επικράτησε και η οξύτητα των αντιδράσεων, κυρίως από τον δημόσιο τομέα και τις επαγγελματικές ομάδες που έθιγε η απελευθέρωση, είχαν παραλυτικές επιπτώσεις στη λειτουργία του κράτους και στην οικονομική ζωή της χώρας.
Ο κατάλογος των ελληνικών ιδιαιτεροτήτων θα μπορούσε να είναι πολύ μεγαλύτερος. Στο τελευταίο βιβλίο του ο κ. Κ. Σημίτης, ασκώντας κριτική στο Μνημόνιο, επισημαίνει ότι ο σχεδιασμός έγινε σαν να αφορούσε μια προηγμένη χώρα. Τα προβλήματα, ωστόσο, δεν οφείλονταν μόνο σε παρεκτροπές, αλλά είχαν βαθύτερες ρίζες σε ένα πελατειακό-συντεχνιακό σύστημα που απορρίπτει τον οικονομικό ορθολογισμό. Με αυτή την έννοια οι μεταρρυθμίσεις δεν ήταν θέμα τριετίας, ούτε ήταν ένα οικονομικό ζήτημα, αλλά βαθύτατα πολιτικό.
Ουσιαστικά λέει, δηλαδή, ότι σαν χώρα δεν ήμασταν έτοιμοι για το ευρώ. Μόνο που κανείς δεν το είπε στους πολίτες. Και είδαμε την Ευρωζώνη σαν μια μεγάλη ευκαιρία, ενώ στην πραγματικότητα ήταν μια τεράστια και πολύ δύσκολη πρόκληση!

ΕΘΝΟΣ 30/12/12

«Αμαρτωλές συγγένειες;»

Δεν προσφέρεται σε πολλούς ανθρώπους η ευκαιρία να σηκώσουν στους ώμους τους τη σωτηρία της χώρας τους. Και δεν είναι όλοι οι άνθρωποι ικανοί να αντέξουν ένα τέτοιο βάρος. Από όσους επιλέγουν να το κάνουν, ωστόσο, περιμένουμε να ξεπεράσουν τις όποιες αδυναμίες τους και να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του ιστορικού τους -λόγω της συγκυρίας- ρόλου. Στον Γιώργο Παπακωνσταντίνου δόθηκε αυτή η ευκαιρία.
Ηταν ο πολιτικός που περισσότερο από όλους είχε την ευθύνη για τη διάσωση της οικονομίας και την αποφυγή της χρεοκοπίας της Ελλάδας. Σήμερα εμφανίζεται να είναι δραματικά κατώτερος των περιστάσεων - κατηγορείται ουσιαστικά ότι προέταξε του συμφέροντος της χώρας το οικογενειακό συμφέρον, τον φόβο για τη δική του πολιτική καριέρα. Από την πρώτη στιγμή είχε επισημανθεί ο απαράδεκτος και αντιθεσμικός τρόπος με τον οποίο χειρίστηκε τη λίστα Λαγκάρντ. Ο επιλεκτικός έλεγχος δέκα ονομάτων, επειδή δήθεν ?τι ειρωνεία κι αυτή- δεν είχε εμπιστοσύνη στο ΣΔΟΕ. Κι αργότερα η περίεργη ομολογία ότι έχασε το πρωτότυπο CD και ότι παρέδωσε αντίγραφο στις αρμόδιες υπηρεσίες.
Για να έρθει τώρα η προοπτική του απόλυτου εξευτελισμού αλλά και η διάψευση όσων δεν μπορούσαμε να πιστέψουμε ότι ο ταγμένος φύλακας του δημόσιου συμφέροντος ήταν ο πρώτος που έκανε τα στραβά μάτια για την οικογένεια. Φαντάζομαι ότι και ο ίδιος θα σκέφτεται πόσο διαφορετική μπορούσε να είναι η μοίρα του, αν είχε φερθεί με την υπευθυνότητα που απαιτούσε η θέση του. Αν είχε στείλει από την πρώτη στιγμή τη λίστα στο ΣΔΟΕ και πολύ περισσότερο αν στα πρώτα ονόματα που ελέγχονταν ήταν και αυτά των συγγενών του. Μπορεί να τα έσπαγε με την οικογένεια, μπορεί να είχε αναγκαστεί να παραιτηθεί και ο ίδιος, αλλά θα του είχαμε αναγνωρίσει γενναιότητα και εντιμότητα. Τώρα όλα δείχνουν ότι θα βρεθεί αντιμέτωπος με την Προανακριτική Επιτροπή.
Προφανώς η αποκάλυψη της αλλοίωσης -αν φυσικά αποδειχθεί ότι ευθύνεται ο κ. Παπακωνσταντίνου- θα έχει και πολιτικές παρενέργειες. Ο κ. Ευ. Βενιζέλος δικαίως μπορεί να υποστηρίξει ότι χάρη σ' αυτόν αποκαλύφθηκε η λαθροχειρία - αυτός ήταν που έδωσε την παραποιημένη λίστα. Πολιτικά ωστόσο θα εξακολουθήσει να έχει πρόβλημα, καθώς υποτίμησε τη σημασία της λίστας και δεν φρόντισε να προχωρήσει ο έλεγχος. Πιο πολύ εκτεθειμένος θα είναι ο κ. Γ. Παπανδρέου. Οχι φυσικά γιατί γνώριζε τη λαθροχειρία, αλλά για την επιεικώς προβληματική επιλογή των συνεργατών του: με ελάχιστες εξαιρέσεις, ο ένας μετά τον άλλον αποδείχθηκαν τραγικά κατώτεροι των περιστάσεων.
Εκτεθειμένο όμως βρίσκεται και το ΠΑΣΟΚ. Σε μια περίοδο που βουλιάζει στις δημοσκοπήσεις, το νέο πλήγμα στην αξιοπιστία του θα κάνει ακόμα πιο δύσκολη -μάταιη πιστεύουν ορισμένοι- την προσπάθεια ανασυγκρότησής του. Μένει να φανεί αν κάτι τέτοιο θα επηρεάσει και τη σταθερότητα της κυβέρνησης. Η σοβαρότερη παρενέργεια, ωστόσο, δεν έχει να κάνει τόσο με το ΠΑΣΟΚ όσο με τη γενικότερη αξιοπιστία του πολιτικού συστήματος και την προσπάθεια προώθησης των μεταρρυθμίσεων που θα μας επιτρέψουν να παραμείνουμε στην Ευρωζώνη.
Ο κ. Γ. Παπακωνσταντίνου υπήρξε για κοντά δύο χρόνια το πρόσωπο που περισσότερο ταυτίστηκε με αυτές τις μεταρρυθμίσεις. Η προσωπική εμπλοκή του στο σκάνδαλο θα δώσει όπλα σε όσους μάχονται τις μεταρρυθμίσεις και θα ενισχύσει εκείνες τις απόψεις που θεωρούν ότι αρκεί να φύγουν οι «κλέφτες πολιτικοί» και όλα θα λυθούν. Θα είναι κρίμα. Γιατί αν κάτι αποδεικνύει η περιπέτεια της λίστας Λαγκάρντ είναι ότι μαζί με τις μεταρρυθμίσεις στην οικονομία χρειάζονται μεταρρυθμίσεις και στην πολιτική. Και ότι αν δεν βάλουμε βαθιά το μαχαίρι στο κόκαλο, τέτοια φαινόμενα θα επαναλαμβάνονται συνεχώς!

ΕΘΝΟΣ 29/12/12

Ο Μόντι και η κρίση της δημοκρατίας

Η απάντηση σε όσους αμφισβητούν ότι λειτουργεί η δημοκρατία στην Ελλάδα θα μπορούσε να είναι απλή και με τα ίδια τα δικά τους επιχειρήματα. Οταν, για παράδειγμα, αντιδρούσαν στην κυβέρνηση Παπαδήμου και μιλούσαν, περίπου, για πραξικόπημα, υποστήριζαν ότι στη δημοκρατία δεν υπάρχουν αδιέξοδα, υπάρχουν εκλογές. Ε, λοιπόν, εκλογές έγιναν, δύο φορές κιόλας, πριν από έξι μήνες. Οπερ έδει δείξαι.
Αλλά φυσικά δεν είναι έτσι. Η δημοκρατία δεν νοείται ανά τετραετία. Είναι μια θεσμοθετημένη πρακτική επίλυσης των πολιτικών διαφορών που λειτουργεί σε συνεχή βάση. Ως τέτοια όμως δεν αρκούν οι τυπικές προϋποθέσεις -οι οποίες άλλωστε ικανοποιούνται-, αλλά και οι ουσιαστικές. Οι οποίες στην Ελλάδα έχουν πάψει να τηρούνται προ πολλού.
Η Δημοκρατία προϋποθέτει ένα ελάχιστο επίπεδο συναίνεσης - την αποδοχή, για παράδειγμα, της νομιμότητας. Αυτό καταστρατηγείται συστηματικά και μάλιστα με την προτροπή των κομμάτων. Από τα διόδια έως τα πανεπιστήμια και έως αυτή ακόμα τη Δικαιοσύνη κοινωνικές ομάδες επιχειρούν κάθε τόσο να επιβάλουν τον δικό τους νόμο. Η δημοκρατία προϋποθέτει επίσης ένα ελάχιστο επίπεδο αποτελεσματικότητας της διοίκησης - διαφορετικά οι νόμοι και οι αποφάσεις αποδεικνύονται κενό γράμμα. Δυστυχώς, και αυτό στην Ελλάδα είναι πλέον υπό διαπραγμάτευση. Αναξιοκρατία, διαφθορά, πελατειακό κράτος αλλά και συνδικαλιστικές εκτροπές ακυρώνουν σε μόνιμη βάση και τις πιο αυτονόητες προσπάθειες αλλαγής. Πάνω απ' όλα, ωστόσο, η δημοκρατία προϋποθέτει ένα πλαίσιο δημόσιου διαλόγου το οποίο να επιτρέπει συγκλίσεις και ευρύτερες πολιτικές συναινέσεις ανάμεσα σε πολιτικές δυνάμεις που διαφωνούν. Αυτό στην Ελλάδα έχει πια εξαφανιστεί.
Ενας πρώτος παράγοντας που εξηγεί αυτό το φαινόμενο είναι η έντονη ιδεολογικοποίηση της πολιτικής. Οταν ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΣΥΡΙΖΑ μιλά με όρους μπολσεβίκικης επανάστασης και ο αρχηγός των Ανεξάρτητων Ελλήνων για παγκόσμια διακυβέρνηση και Δ΄ Ράιχ, τα περιθώρια συνεννόησης στενεύουν. Ανάλογα φαινόμενα βέβαια υπάρχουν και σε άλλες δημοκρατίες - χαρακτηριστικό παράδειγμα το «tea party» στις ΗΠΑ, το οποίο και πάλι δυναμιτίζει τις προσπάθειες συνεννόησης οδηγώντας σε αδιέξοδο τις δημοκρατικές διαδικασίες.
Το παράδοξο είναι ότι αυτή η έντονη ιδεολογικοποίηση συμβαδίζει με έναν τρόπο διεξαγωγής του δημόσιου διαλόγου που στηρίζεται αποκλειστικά στα ατομικά - συντεχνιακά συμφέροντα έχοντας εξοβελίσει κάθε έννοια δημόσιου συμφέροντος.
Εχουμε πάψει πια να μιλάμε για πολιτικές και μιλάμε μόνο για μέτρα. Ετσι επικρατεί το παράδοξο φαινόμενο τα μέτρα για τα έσοδα να καταγγέλλονται ως φορομπηχτικά, οι περικοπές των δαπανών ως κοινωνικά άδικες και ποτέ να μην μπορούμε να βρούμε την ισορροπία. Ολα αυτά συνθέτουν ένα τοπίο στο οποίο η δημοκρατία αδυνατεί να λειτουργήσει και κινδυνεύει να εκτραπεί σε μια ατέρμονη αντιπαράθεση περί δικαιοσύνης και δίκαιης κατανομής των βαρών με βασική επωδό «να πληρώσουν οι άλλοι». Είναι εξαιτίας αυτού του αδιεξόδου που ξαφνικά στην Ελλάδα, αλλά και στην Ιταλία, βρεθήκαμε να ζητάμε από τεχνοκράτες -εξ ορισμού υποτίθεται ικανούς να αντιμετωπίσουν ορθολογικά τα προβλήματα- να βγάλουν το φίδι από την τρύπα.
Είναι λύση οι τεχνοκράτες; Φυσικά και όχι. Τα προβλήματα που έχουμε μπροστά μας είναι πολιτικά και επιζητούν πολιτικές αποφάσεις. Οι τεχνοκράτες ωστόσο δεν είναι το πρόβλημα, αλλά το σύμπτωμα. Το πραγματικό πρόβλημα είναι η αδυναμία του πολιτικού συστήματος να λειτουργήσει αποτελεσματικά. Δυστυχώς, η προστασία της δημοκρατίας δεν επιτυγχάνεται ούτε με καταγγελίες ούτε με αντιφασιστικές διαδηλώσεις, αλλά με ουσιαστικό σεβασμό στους θεσμούς, στη νομιμότητα και την αντίθετη άποψη. Από όλους!

ΕΘΝΟΣ 28/12/12